“Si G. Chintakindi Kiran Kumar ay may-ari ng Jayalaxmi Paint Shop sa Andhra Pradesh, India. Tulad ng maraming maliliit na negosyante, umaasa siya sa mga point-of-sale device ngunit nababahala sa phishing at paglabag sa account. Akala niya ay masyadong teknikal ang cybersecurity para sa kanya, kaya’t hindi siya sigurado kung paano poprotektahan ang kanyang tindahan. Binago ng pagsasanay ng APAC Cybersecurity Fund ang kanyang pananaw. Natutunan ni Kiran Kumar kung paano makilala ang mga phishing attempt, gumamit ng matitibay na password para sa mga empleyado, at mag-install ng endpoint protection sa lahat ng device ng tindahan. Sa unang pagkakataon, nakaramdam siya ng kumpiyansa sa paggamit ng digital transactions. Simula noon, wala nang nangyaring insidenteng siber sa kanyang negosyo, at may tiwala na siyang pamahalaan ang mga bayad at tiwala ng mga customer. Ibinabahagi rin niya ang mga kaalamang ito sa kanyang mga tauhan at kapwa negosyante, na nagpapatunay na kahit maliliit na negosyo ay maaaring maging matatag sa pamamagitan ng simple ngunit epektibong cybersecurity practices.”
“Pinamamahalaan ko ang Dato, isang social enterprise sa Kon Tum, Vietnam, na nakikipagtulungan sa mahigit 500 pamilyang etnikong minorya sa paggawa ng mga halamang gamot at spices. Noong una, akala ko ang cybersecurity ay para lang sa malalaking kumpanya — ang pokus ko ay matuto ng digital tools para sa marketing. Ngunit nang muntik ko nang mawala ang mahalagang customer data, doon ko naramdaman ang panganib. Sa pagsali ko sa ACF training, natutunan ko na kahit maliit na kahinaan ay maaaring magdulot ng panganib sa aming negosyo at sa mga pamilyang katuwang namin. Natutunan ko kung paano makita ang phishing, mag-enable ng two-factor authentication, at magpatupad ng mas ligtas na file-sharing practices para sa aking team. Dahil dito, mas tumibay ang seguridad ng aming negosyo at nagdaos ako ng internal sessions upang maibahagi ito sa aking staff. Ngayon, nakikita ko ang cybersecurity bilang mahalagang pundasyon para sa aming paglago at sustainability — upang makasabay kami nang ligtas sa digital economy.”
“Pinapatakbo ko ang Jihad Store, isang maliit na negosyo sa Khulna, Bangladesh. Dati ay umaasa ako sa Gmail para sa komunikasyon at bKash para sa bayad, ngunit hindi ko alam na napakahina pala ng proteksyon ng aking mga account dahil sa mahihinang password. Nang magsimula akong magpalawak online, nagsimula akong kabahan sa panganib na ito. Sa pagsali ko sa APAC Cybersecurity Fund training, natutunan kong ang cybersecurity ay hindi lamang para sa malalaking kumpanya kundi mahalaga rin para sa maliliit na negosyante tulad ko. Natutunan kong gumawa ng mas matibay at kakaibang passwords at i-activate ang two-factor authentication. Ang mga simpleng hakbang na ito ay nagbigay sa akin ng kumpiyansa na gamitin ang digital tools nang ligtas. Simula noon, tinuturuan ko na rin ang ibang kababaihan sa aming komunidad kung paano protektahan ang kanilang accounts at umiwas sa scams. Ngayon, masasabi kong ang training ang nagbigay sa akin ng kapanatagan at nakakatulong para makapag-focus ako sa aking mga customer nang walang takot.”
“May e-commerce business ako sa Rajshahi. Isang araw, nakatanggap ako ng tawag na nagsasabing nanalo raw ako ng malaking cash prize, at humingi ang ‘bank official’ ng PIN ng mobile wallet ko para makuha ang reward. Sa una natuwa ako, pero may kutob akong mali kaya hindi ko ibinigay. Natakot ako sa nangyari at doon ko na-realize kung gaano kadaling malinlang ng mga scam. Sa APAC Cybersecurity Fund training, natutunan ko kung paano gumagana ang mga ganitong panlilinlang at paano ko poprotektahan ang sarili ko. Natutunan kong kilalanin ang phishing calls, i-block ang mga kahina-hinalang numero, at palakasin ang seguridad ng mga account ko. Simula noon, ibinabahagi ko rin ang kaalamang ito sa iba pang small business owners para hindi sila malinlang. Ang training na ito ang naging turning point ko — binigyan ako ng tiwala para magpatakbo ng online business nang walang takot.”
“Sumali ako sa ACF Cyber Clinic bilang bahagi ng ISRM module ko, at dahil may malakas akong technical background, ang tingin ko noon sa cybersecurity ay purong technical challenge — tools, frameworks, vulnerabilities. Pero noong nagsimula kaming magtrabaho kasama ang isang totoong software startup sa program, nagbago nang malaki ang pananaw ko. Natutunan ko na ang risk assessment ay hindi lang tungkol sa pag-check ng boxes — kailangan mong maintindihan kung paano tumatakbo ang negosyo at paano makakaapekto ang isang security issue sa finances at reputation nila. Isa sa pinakamahalagang natutunan ko ay kung paano ipaliwanag ang technical risks sa paraang maiintindihan ng MSME owners. Sa halip na magpaliwanag ng ‘SQL injection’ nang technical, natutunan kong ipaliwanag na ang ibig sabihin nito ay puwedeng manakaw ang customer data at mawala ang tiwala ng kliyente. Tinuruan ako ng karanasang ito na ang papel ko ay hindi lang maghanap ng problema — kundi tulungan ang mga negosyo na protektahan ang sarili nila sa practical at abot-kayang paraan. At dahil dito, nag-iba ang tingin ko sa kontribusyon ko sa komunidad.”
“Bilang punong barangay ng Khok Lam sa Udon Thani, madalas akong hindi sigurado kung paano ko dapat pangalagaan ang aking digital safety. Tulad ng maraming tao sa aming komunidad, dati ay umaasa ako sa iba para gumawa ng aking accounts at mag-set ng passwords — na lalo pa palang nagpapataas ng panganib ng online scams. Nang sumali ako sa ACF training, akala ko mahirap ang cybersecurity para sa akin. Pero ipinakita ng kurso na may mga simple at praktikal na hakbang na kaya kong gawin mag-isa. Natutunan kong gumawa ng malalakas na password, burahin ang mga hindi nagagamit na account, at gumamit ng apps mula sa Google Play Store nang ligtas. Sa unang pagkakataon, naramdaman kong hawak ko talaga ang kontrol sa aking telepono at online accounts. Pagkatapos ng training, ibinahagi ko ang kaalamang ito sa community radio at sa mga residente mismo — hinihikayat silang sundin ang ligtas na digital habits. Ngayon, masasabi kong ang programang ito ay tunay na nagmulat sa akin: hindi lang nito pinrotektahan ang aking digital life, kundi binigyan din ako ng kumpiyansa para protektahan ang buong komunidad mula sa online scams.”
“Mayroon akong maliit na sustainable fashion business sa Sri Lanka, at malaki ang pagsandal namin sa online sales at digital customer engagement. Bago ako sumali sa ACF Cyber Hygiene Awareness Program, hindi talaga kasama ang cybersecurity sa business strategy ko — nakatuon lang ako sa sales at operations, nang hindi alam na ang online threats ay maaaring direktang makasira sa negosyo at relasyon sa customers. Tinuruan ako ng training ng practical cybersecurity skills: nag-enable kami ng two-factor authentication, nagpalakas ng password practices, at gumawa ng internal guidelines para sa mas ligtas na digital communication. Malaki ang naitulong ng mga hakbang na ito sa pag-secure ng aming online platforms, pagprotekta sa customer data, at pag-iwas sa pagkaantala ng digital transactions. Nang ma-target ang aming network ng phishing attempt, mabilis namin itong na-detect at narespondehan — at nailigtas kami mula sa financial loss. Naging paalala ito kung gaano kahalaga ang preparedness. Ngayon, regular kong isinasagawa ang digital-security reviews, tinuturuan ang staff at partners, at isinama ko ang cybersecurity sa pang-araw-araw na operations. Ngayon, mas ligtas ang aming customers at ang aming negosyo — at mas matatag ang aming kumpanya.”
“Si Mohini Namjoshi ay nagpapatakbo ng maliit na negosyo ng pananamit sa Pune, India, kung saan karamihan ng pakikipag-ugnayan sa customer ay nangyayari sa social media. Dati siyang nag-aalala na ang phishing scams o na-hack na account ay maaaring makasira sa kanyang negosyo. Bago ang APAC Cybersecurity Fund training, iniisip niyang komplikado at mahirap abutin ang mga security tool. Ipinakita ng programa na praktikal at madaling gamitin ang mga ito. Natutunan ni Mohini na mag-enable ng two-factor authentication gamit ang Google Authenticator, regular na suriin ang login activities, at maging alerto sa phishing messages. Dahil dito, mas kampante siyang magbenta online. Ngayon, kumpiyansa na niyang pinamamahalaan ang kanyang digital presence, ibinabahagi ang kaalaman sa kanyang mga empleyado, at hinihikayat ang kapwa kababaihang negosyante na bigyang-prayoridad ang cybersecurity.”
“Mayroon akong maliit na tindahan ng mobile accessories sa Dhaka, Bangladesh. Isang araw, nakatanggap ako ng tawag na nagsasabing nanalo raw ako ng cash prize mula sa isang mobile-wallet platform. Humingi ang tumawag ng maliit na halaga para sa ‘verification’ — at nagbayad ako. Maya-maya ko lang nalaman na iyon pala ay isang scam. Dahil sa takot at panghihinayang, nagpasya akong sumali sa training ng ACF. Dati, iniisip kong ang ganitong mga scam ay normal at hindi naiiwasan. Pero itinuro ng programa kung paano makilala ang mga scam, paano palakasin ang password, at paano protektahan ang seguridad ng telepono. Dahil sa bagong kumpiyansa, nagsimula akong magbigay ng payo tungkol sa digital safety sa mga customers ko tuwing bumibili sila sa aking tindahan. Ang training na ito ay nagbago ng isang masamang karanasan ko at ginawa itong isang ‘learning moment’ — hindi lang para sa akin, kundi para rin sa aking komunidad. Ngayon, nakikita ko ang sarili ko bilang isang tagapagtaguyod ng mas ligtas na digital practices.”
“Sumali ako sa Cyber Clinic na halos wala akong karanasan sa cybersecurity, pero malaki ang interes ko sa kung paano nakakatulong ang teknolohiya sa lipunan. Tiningnan ko ang training bilang pagkakataon para matuto ng isang bagong larangan. Habang tumatagal ang sessions, nagulat ako kung gaano kadaling maging vulnerable ang mga tao at organisasyon online — pero nakakahinayang isipin na ang simpleng awareness at basic habits ay kayang magbigay ng malaking proteksyon. Isa sa pinakamahalagang natutunan ko ay kung paano ipaliwanag ang cybersecurity sa simpleng paraan para sa mga hindi teknikal. Ang mga simpleng hakbang tulad ng pagkilala sa phishing at pag-turn on ng 2FA ay malaking tulong para sa digital security ng MSMEs. Ang pagiging bahagi ng Cyber Clinic ay nagbago ng pananaw ko — hindi na ako basta learner; isa na akong advocate na nagbibigay kaalaman at tumutulong sa komunidad para maging mas ligtas online.”
“Sa NNR Global Logistics, isang maliit na logistics firm sa Singapore, madalas naming nararanasan ang phishing attempts. Noong una, inisip namin na ang cybersecurity ay responsibilidad lamang ng IT department. Ngunit upang mapabuti ang aming seguridad, sumali kami sa ACF Cyber Clinic na pinangunahan ng mga estudyante mula sa Temasek Polytechnic. Sa pamamagitan ng mga sessions na ito, nagsimula naming maunawaan na ang cybersecurity ay bahagi ng kalusugan ng negosyo — hindi lamang isang teknikal na isyu. Sinuri namin muli ang aming password protocols, pinahusay ang security ng aming devices, at sinanay ang staff para mas mahusay nilang makilala ang phishing messages. Simula noon, nagsasagawa kami ng quarterly security audits — at iniulat ng staff na mas kumpiyansa na sila sa paghawak ng digital risks. Ngayon, tinitingnan namin ang cybersecurity bilang isang pangunahing business priority, na nagbibigay daan sa mas maayos na operasyon at mas matibay na tiwala mula sa aming mga kliyente.”
“Sumali ako sa ACF Cyber Clinic training upang magkaroon ng praktikal na karanasan at ma-apply ang mga natutunan ko sa klase sa totoong sitwasyon. Sa programang ito, natutunan ko ang cybersecurity risk management — pagsasagawa ng risk assessments, pagkilala sa vulnerabilities, at pagrekomenda ng realistic solutions para sa MSMEs kahit limitado ang resources. Nakatrabaho ng team namin ang isang maliit na private hospital, at kailangan kong makipag-usap sa staff na halos walang technical background. Doon ko natutunan kung paano ipaliwanag ang cybersecurity concepts sa simpleng paraan para mas madali nila itong maunawaan. Gumawa rin ako ng awareness materials at questionnaires para masukat ang kanilang pag-unawa pagkatapos ng training. Pinalakas ng karanasang ito ang aking technical at communication skills. Ngunit higit sa lahat, napagtanto ko na maraming cyber incidents ay nangyayari hindi dahil sa advanced attacks, kundi dahil sa kakulangan sa awareness. Ngayon, nakikita ko ang aking role hindi lamang bilang tagaprotekta ng systems — kundi bilang tagapagbuo ng cybersecurity culture sa aking komunidad. Maging ang maliliit na hakbang ay maaaring magdala ng malaking pagbabago.”
“Ako ay isang senior year student sa Diploma in Cybersecurity & Digital Forensics ng Temasek Polytechnic. Isa rin akong facilitator sa Cybersecurity Clinic ng Temasek Polytechnic kung saan tumutulong ako sa pagpapataas ng cybersecurity awareness ng mga empleyado sa mga lokal na kumpanya. Maraming indibidwal at maliliit hanggang katamtamang negosyo (SMEs) ang umaasa sa digital tools ngunit maaaring hindi handa sa online threats. Sa pamamagitan ng Cybersecurity Clinic, nagkaroon ako ng pagkakataong mag-facilitate ng mga training session sa iba’t ibang industriya. Ang mga karanasang ito ay nagbigay sa akin ng mas malalim na kaalaman sa iba’t ibang aspeto ng cybersecurity, kabilang ang governance at risk assessment.”
“Isa akong maliit na negosyante sa Jakarta, at isang araw nakatanggap ako ng tawag mula sa isang taong nagpakilalang mula sa isang government-owned bank. Pinipilit niya akong magpadala ng pera para sa isang ‘overdue loan’ na hindi ko man lang maalala. Natakot at nalito ako, pero dahil sa natutunan ko sa APAC Cybersecurity Fund training, agad kong nakita ang red flags at tumanggi. Dati iniisip ko na ang scam ay dahil lang sa ‘malas’, pero ngayon naiintindihan ko na kung paano ito gumagana at paano protektahan ang sarili. Pagkatapos ng training, pinalakas ko ang mga password ko, nag-enable ng two-factor authentication, at gumamit ng password manager para masigurong ligtas ang aking mga account. Ngayon, ibinabahagi ko ang mga tips na ito sa iba pang kababaihan sa MSME group ko. Ang training na ito ang naging turning point ko—nagbigay ito sa akin ng lakas ng loob para patakbuhin ang negosyo nang walang takot.”
“Nakarating na ako sa punto na nabiktima ako ng online scam, at ayokong maranasan iyon ng pamilya ko o ng ibang Pilipino. Kahit may kaunti akong alam tungkol sa online scams, nang mangyari iyon sa akin, doon ko na-realize na hindi pa sapat ang kakayahan kong magsuri at tumugon nang tama. Dahil sa karanasang iyon, napili kong maging trainer sa ACF. Sa programang ito, layunin kong bigyan ang mga Pilipino ng hindi lang kaalaman para maiwasan ang cyber threats kundi pati praktikal na skills para makapag-respond kapag sila ay inatake. Ang malinaw at simple na approach ng ACF ay madaling maintindihan ng mga ordinaryong tao. Isa sa mga pinakatumatak na sandali ay nang sinabi ng isang participant na binago ng session namin ang meaning ng pagiging ‘tech savvy’ — hindi ito tungkol sa dami ng app na kayang gamitin, kundi ang kakayahang protektahan ang sarili at ang komunidad. Ang pagiging bahagi ng ACF ay nagpalakas sa aking layunin bilang trainer at nagbibigay daan sa akin para tumulong sa MSMEs na magkaroon ng confidence na maging ligtas online.”
“Lumaki ako sa isang rural area, at madalas kong makita kung paano naloloko ang maraming tao sa online scams dahil kulang sila sa kaalaman at wala silang tools para protektahan ang sarili nila. Kaya nang imbitahan ako na maging trainer sa ACF, agad akong pumayag. Nakita ko itong isang makabuluhang paraan para matulungan ang small business owners na umaasa sa social media at online platforms pero hindi alam kung paano maging ligtas. Isa sa pinaka eye-opening na sandali ay noong training sa rural community — marami ang naniniwalang ‘delikado’ o ‘hindi kailangan’ ang device updates. Ipinaliwanag ko na ang updates ay nagbibigay ng mahalagang security fixes at tinuruan ko sila nang step-by-step. Marami ang nag-update ng phone nila sa unang pagkakataon — at ibinahagi rin nila ang natutunan sa pamilya nila. Sa pamamagitan ng ACF, mas umunlad ako bilang trainer, natutunan kong ipaliwanag ang cybersecurity sa simpleng paraan, pati sa wikang Iban, upang maging mas engaging at relevant para sa mga MSMEs sa Kanowit, Sarawak.”
“Sa pamamagitan ng ACF Cyber Clinic, natutunan ko na kahit simpleng cybersecurity habits ay maaaring makapagpataas ng seguridad ng maliliit na negosyo nang malaki. Interesado akong maintindihan kung paano gumagana ang online systems at paano ito mapoprotektahan nang mas mahusay. Tinuruan ako ng training kung paano kilalanin ang common cyber threats, paano mag-assess ng risk, at paano gabayan ang MSMEs sa practical steps tulad ng pag-secure ng accounts, pagprotekta sa customer data, at pagbuo ng mas ligtas na digital habits. Nakakatuwang makita ang mga business owners na nagiging mas kumpiyansa habang ina-apply nila ang mga hakbang na ito. Napagtanto ko na ang cybersecurity ay hindi lang tungkol sa complicated tools — ito ay tungkol sa awareness at consistent na practice. Ang pagiging bahagi ng Cyber Clinic ay binago ang pananaw ko. Ngayon, nakikita ko ang sarili ko bilang isang advocate para sa cybersecurity awareness, na tumutulong sa iba na gumawa ng simple at abot-kayang actions para manatiling ligtas online at magkaroon ng mas matatag na negosyo.”
“Sumali ako sa Cyber Clinic dahil may kamag-anak ako na nag-aaral ng cybersecurity, at napansin ko kung gaano kaiba ang paraan ng pagtingin nila sa teknolohiya kumpara sa akin. Nais kong maintindihan ang mindset na iyon. Iyon mismo ang ibinigay sa akin ng Cyber Clinic. Ipinakita nito na ang isang software o isang problema ay maaaring tingnan sa maraming anggulo, at magmukhang ibang-iba depende sa pananaw mo. Sa training, nakaharap kami sa mga unfamiliar systems, hardware issues, at iba’t ibang errors. Minsan nakakainis at nakaka-frustrate, pero doon ko natutunan ang kahalagahan ng patience at perseverance. Natutunan ko na lahat ng problema ay may solusyon — kailangan lang ng oras at tiyaga para hanapin ito. Ang mindset na ito ay hindi lang para sa cybersecurity — nakakatulong din ito sa negosyo at sa araw-araw na buhay, lalo na para sa maliliit na negosyante. Binago ng karanasang ito ang pagtingin ko sa online safety. Mas aware na ako ngayon sa mga risk na madalas hindi natin napapansin, at mas may tiwala ako sa sarili na kaya kong protektahan ang sarili ko at ang komunidad ko.”
